ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ

 

     

  Ο καλλιτέχνης γεννήθηκε στην Καρυά Ολύμπου και σπούδασε στην ΑΣΚΤ δίπλα στους Τόμπρο και Δημητριάδη. Αποφοίτησε έχοντας πάρει επτά βραβεία γλυπτικής, καθώς και μια υποτροφία για το Παρίσι, το 1939, την οποία αξιοποίησε στο εσωτερικό, εκπονώντας μελέτη για την αναστήλωση του Μουσείου Δελφών. Ταυτισμένος με την Αντίσταση και το ΚΚΕ, το οποίο ακολούθησε την εποχή του Εμφυλίου μέσα από τις γραμμές του ΔΣΕ, ο Δ. Κατσικογιάννης καταδικάστηκε το 1952 σε ισόβια, γνωρίζοντας τις φυλακές του μετεμφυλιακού κράτους: Τρίκαλα, Λάρισα, Αλικαρνασσός και Κέρκυρα, απ' όπου αποφυλακίστηκε το 1961. Στο έργο του, ο Δ. Κατσικογιάννης, έχοντας αφομοιώσει τα διδάγματα των ευρωπαϊκών καλλιτεχνικών κινημάτων της εποχής του, ιδιαίτερα του γαλλικού συμβολισμού, τα συνδυάζει με τη βαθιά γνώση της βυζαντινής αγιογραφίας, οδηγούμενος σε έναν ελληνοκεντρικό μοντερνισμό, συγγενή με εκείνον της Γενιάς του '30, όπου συνδυάζει τις νέες εικαστικές φόρμες με στοιχεία της ελληνικής παράδοσης: από τα εγχάρακτα μοτίβα της αττικής αγγειογραφίας, τον επίπεδο χαρακτήρα της αγιογραφίας έως την πληθωρικότητα που χαρακτηρίζει τη λαϊκή τέχνη.

     Τα θέματά του εμπνέεται από τους λαϊκούς αγώνες, τους πολιτικούς εξόριστους, τον αγροτικό μόχθο κ.λπ., ενώ η ανθρώπινη μορφή αποδίδεται με πρωτοφανή μνημειακότητα, με χαρακτηριστικό μανιεριστικό στοιχείο την κομψή επιμήκυνση του λαιμού, που ανάγει στις αρχετυπικές μορφές των κυκλαδικών ειδωλίων.Ο καλλιτέχνης πραγματοποίησε πολλές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έργα του υπάρχουν στο Ερμιτάζ και στη Βαρσοβία. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κατσικογιάννης απέσπασε θερμές κριτικές για το έργο του από ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών της εποχής του.
     Κύριο θέμα των έργων του Δημήτρη Κατσικογιάννη είναι η Εθνική Αντίσταση. Η προσωπική και η καλλιτεχνική ζωή του είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το μύθο του «αγωνιστή» καλλιτέχνη, θύματος και θύτη ταυτόχρονα του ιερού και αξεπέραστου χαρίσματος της καλλιτεχνικής του δημιουργίας. Στους πίνακές του επιδιώκει να μνημονεύσει και να επισφραγίσει την εκτυφλωτική ανάταση της ΕΑΜικής ψυχής. Ο καλλιτέχνης με το τουφέκι πολεμούσε και με το μολύβι και το πινέλο ζωγράφιζε τους «αγίους» του αγώνα. Αλλά και έπειτα, έγκλειστος στις φυλακές για 13 χρόνια, δεν έπαψε να ζωγραφίζει. Τα χρώματα για τη ζωγραφική του τα έφτιαχνε μόνος του, αγοράζοντας μόνο, και αυτό κρυφά, λινέλαιο και μπογιές. Πολλά έργα του, όμως, κατασχέθηκαν και άλλα κάηκαν από τους δεσμοφύλακές του.
     Φιλοτέχνησε, επίσης, έργα εμπνευσμένα από το Πολυτεχνείο, τους αγροτικούς αγώνες, τους πολιτικούς εξόριστους, την τρομοκρατία, την παγκόσμια ειρήνη, για τον αγώνα του βιετναμέζικου λαού, για τους αγώνες και τις αγωνίες των λαών του Σαλβαντόρ, της Παλαιστίνης, της Μπιάφρας, της Τουρκίας, της Αφρικής, του Ιράν, της Κύπρου, του Αφγανιστάν, της Κορέας, της Νικαράγουας, ακόμα και για το ΝΑΤΟϊκό πόλεμο στον Περσικό Κόλπο.
     Η επαφή του με τα ευρωπαϊκά κινήματα στο Παρίσι και το γαλλικό Συμβολισμό από τη μια, η βαθιά γνώση της βυζαντινής αγιογραφίας από την άλλη τον ωθούν προς τη διαμόρφωση ενός τελείως προσωπικού ύφους μέσα από μονοχρωματικές θεματικές επιλογές και εξαϋλωμένα χρώματα. Δεν τον ενδιέφερε η εξωτερική ομορφιά των πραγμάτων, αλλά η εσωτερική μορφή και σημασία τους. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στις προσωπογραφίες που φιλοτέχνησε είναι οι πολύ υψηλοί λαιμοί και τα τεράστια αθώα μάτια. Ο καλλιτέχνης έδινε αυτά τα χαρακτηριστικά στις προσωπογραφίες του (επιμηκυμένες αρχετυπικές μορφές), υπερβαίνοντας τα φυσικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου, καθώς πίστευε πως η φυσική σωματική διάπλαση του ανθρώπου δεν είναι ικανή να δείξει αυτό που βαθιά αισθάνεται και είναι ο άνθρωπος.

Δημήτριος Ζιώγας

                   Απόφοιτος Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών

                   Msc Εγκληματολογίας (Κοινωνικών Επιστημών)